ALTIN 498,36
DOLAR 8,2933
EURO 9,6923
BIST 10,7324
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 21°C
Gök Gürültülü

Vergi tahsilatında oran, bazı illerde %2’ye kadar düştü

16.07.2020
61
A+
A-

HÜSEYİN GÖKÇE Türkiye’de vergide uzun müddettir bozuk seyreden tahsilat/tahakkuk orantısı 2020 yılında önemli formda tahribata uğradı. Bu …

HÜSEYİN GÖKÇE

Türkiye’de vergide uzun müddettir bozuk seyreden tahsilat/tahakkuk orantısı 2020 yılında önemli formda tahribata uğradı. Bu bozulma bilhassa beyana dayalı vergilerde çok daha yüksek oranlı gerçekleşti. DÜNYA’ya haber veren eksperler, bu orantılardaki bozulmanın tek sebebinin ekonomik meşakkatler olmadığını, vergi affı ve tekrar yapılandırma beklentilerinin de tahakkuk etmiş vergilerin ödenme nispetini azalttığını bildirdiler.

DÜNYA’nın Kaynak ve Maliye Bakanlığı’nın vilayet bazında yayınladığı donelerden yaptığı hesaplamaya nazaran, 2019 yılında umumi bütçede geçmiş periyotlardan devredilenler dahil 1 trilyon 189 milyar liralık tahakkuka karşılık, tahsilat 721 milyar lirada kaldı ve tahsilat/tahakkuk nispeti yüzde 60.6 olarak hesaplandı. Tahsilat/tahakkuk nispeti ilgili yıllarda aslında daha yüksek gerçekleşiyor. Lakin istatistiki donelere geçmiş yılların devreden tahakkukları da eklendiği için tahakkuk/tahsilat nispetleri daha düşük çıkıyor.

Bu istikrarın, beyana dayalı vergide daha yüksek nispette bozulması dikkat çekti. Beyana dayalı gelir vergisinde 28 milyar 895 milyon liralık tahakkuka karşılık, 10 milyar 666 milyon liralık tahsilat yapıldı ve tahakkuk/tahsilat nispeti yüzde 36.9’da kaldı. 2020 yılı Ocak-Mayıs periyodunda ise iktisadın daralmasına bağlı olarak umumî bütçede tahsilat/ tahakkuk orantısı evvelki yıla nazaran yarıya yakın azalarak yüzde 36.01’e geriledi. Bu orantı beyana dayalı gelir vergisinde ise yüzde 18.65’e geriledi.

16 vilayette yüzde 10’un altında kaldı

Beyana dayalı gelir vergisinde, tahsilat/tahakkuk orantısının kimi vilayetlerde yüzde 2’ye kadar gerilediği dikkat çekerken, 16 vilayette bu orantı yüzde 10’un altında kaldı. Umumî bütçe gelirleri kapsamındaki vergilerde ise Tunceli, Zonguldak, Rize ve Kocaeli’nde vergi tahakkuk/ tahsilat orantıları yüzde 50’nin üzerinde gerçekleşti.

Eksperler ne diyor?

“YAPILANDIRMA GEREKSINIM OLMAKTAN ÇIKTI MECBURILIK HALİNE GELDİ”

TÜRMOB Lideri Emre Kartaloğlu, tahsilat/tahakkuk nispetlerindeki düşüşün değerli sebeplerinden birinin salgın periyodunda iktisadın yavaşlaması olduğunu söyledi. Kartaloğlu, buna karşılık kamuoyunda vergi borçlarının yapılandırmasına yönelik beklentinin de değerli bir etken olduğunun altını çizdi. Kartaloğlu, “Son devirlerde vergi borcu yapılandırma beklentisi ile de yükümlülüğünü mekanına getirmeyenler olduğunu görüyoruz. Mevcut koşullarda bu bir gereksinim. Ama bana nazaran muhtaçlıktan da öte bir mecburilik. Zira mevduat nemasının yıllık yüzde 8.5 civarında olduğu bir devirde, aylık 1.6, yıllık olağan yüzde 20 civarındaki gecikme cezası-faiz, çok yüksek bir orantı. Mükellefler, vergi ödemeyerek bir nevi çok yüksek oranlı kredi kullanmak zorunda kalıyor. Hasebiyle yapılandırma şart” diye konuştu.

“DENETİM TARAFI ZAYIF KALIYOR”

Gazetemiz muharrirlerinden Kaynak Eski Müsteşarı Prof. Dr. Nevzat Saygılıoğlu, tahsilat/ tahakkuk nispetlerindeki düşüşün temel nedeninin, sistemli olarak getirilen vergi aflarını dikkate alan mükelleflerin yeni af beklentisinden kaynaklandığını bildirdi. Saygılıoğlu, “Maliye’nin mahsusen kontrol tarafının zayıflığı, uzun vakittir kontrol teşkilatının yapısının oturmaması ve kontrollerin dinamik olarak yapılmaması tahsilatı olumsuz etkilemektedir” dedi. 2020’nin kalan periyodunda de bu tabloda rastgele bir değişiklik beklemediğini vurgulayan Nevzat Saygılıoğlu, “Bütün vergiler kartopu üzere yılın son çeyreğine birikmiş durumda” diye konuştu. Hükümetin bu hususta biraz daha faal davranması gerektiğine değinen Saygılıoğlu gelgelelim konjonktür gereği çok kısa vadede bunu da mümkün görmediğini söyledi.

“SÜREÇ UZADIKÇA HEM DEVLET HEM MÜKELLEF ÇIKMAZA GİDİYOR”

Vergi borcunda önemli birikme olduğunu söyleyen Yeni Küme Idare Heyeti Yöneticisi Yılmaz Sezer, “Süreç uzadıkça bu her iki taraf içinde işin işinden çıkılmaz bir hal alacak ve kısır döngü
oluşacak. Tahlil; en kısa devirde çıkarılacak yeni bir vergi affı ile öncelikli olarak iktisadın önü açılacak, devletin tahakkuk ve tahsilat orantıları istenilen seviyelere ulaşacak ve mükellefin önünde biriken ve ödenmez hale gelen kamu borçlarını ödemesi için fırsat yaratılacak başkaca tahlil yok gibi” tabirlerini kullandı.

“VERGİ SİSTEMİ, GÜÇ DURUMDAKİYLE FIRSATÇIYI AYIRARAK AYAKTA KALABİLİR”

Yeni Iktisat Danışmanlık AŞ Kurucu Ortağı ve eski Gelir Yönetimi Başkanlığı bürokratlarından Nazmi Karyağdı, “Beyan edilip ödenmeyen vergilerin gecikme faizi/zammından daha düşük bir orantı olan Yİ-ÜFE ile taksitlendirilerek ödenmesi, cezaların silinmesi üzere avantajlar vergi mükelleflerini beyan ettikleri vergileri ödememeye itmiştir” dedi. Kaynak ve Maliye Bakanlığı’nın, buhrandan sahiden etkilenen dalları hassas halde tespit edebilecek bilişim altyapısı ve vergi setine sahip olduğunu lisana getiren Karyağdı, “Tahsilat/ tahakkuk nispetlerinin aşağı düşmesine ekonomik nedenlerle yahut ahlaki nedenlerle sebep olan vergi mükelleflerini tespit ederek iyi ile kötüyü, sıkıntı durumda olan ile fırsatçıyı ayırarak vergi gelirlerini bir ölçüde ayakta tutabilir” dedi.

ETİKETLER: , , , ,
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.